Alexandrië werd gesticht door Alexander de Grote en groeide uit tot een kosmopolitische metropool in Egypte. In de periode van het verhaal speelde de stad een sleutelrol als intellectueel en religieus kruispunt, met een grote Joodse gemeenschap en invloedrijke filosofische tradities.
Ligging en ontstaan
Alexandrië ligt aan de Middellandse Zee in het noorden van Egypte, nabij de westelijke monding van de Nijl. De stad werd in 331 v.Chr. gesticht door Alexander de Grote en groeide uit tot een van de belangrijkste steden van de antieke wereld.
Alexandrië als wereldstad
In de eeuwen rond het begin van onze jaartelling was Alexandrië een kosmopolitische metropool met een zeer diverse bevolking. Grieken, Egyptenaren, Joden en andere bevolkingsgroepen leefden er naast elkaar. De stad stond bekend om haar handelsnetwerken en haar economische betekenis binnen het Romeinse Rijk.
Cultureel en intellectueel centrum
Alexandrië verwierf grote faam als centrum van kennis en geleerdheid. Filosofie, wetenschap, geneeskunde en theologie werden er intensief beoefend en met elkaar in gesprek gebracht, mede door het stedelijke klimaat van onderzoek, onderwijs en tekststudie.
Een bijzonder kenmerk van Alexandrië was de systematische omgang met teksten: verzamelen, vergelijken, vertalen en becommentariëren van geschriften hoorde bij het intellectuele profiel van de stad en beïnvloedde bredere religieuze en filosofische discussies in het Middellandse Zeegebied.
Joodse gemeenschap
Alexandrië had een grote Joodse gemeenschap en een traditie van Joodse studie in de Griekse taalomgeving. De stad wordt vaak genoemd in verband met de Septuagint, de Griekse vertaling van de Hebreeuwse geschriften, en met de bredere wisselwerking tussen Joodse theologie en Griekse filosofie.
Alexandrië in het verhaal
- Jozef en Maria reizen met het kind Jezus naar Alexandrië om aan gevaar in Judea te ontkomen.
- Het gezin vindt onderdak bij verwanten, terwijl Jozef werk vindt in zijn ambacht.
- Het verhaal vermeldt dat het gezin ongeveer twee jaar in Alexandrië verblijft voordat het terugkeert na de dood van Herodes.
- Maria stelt het spenen van het kind uit totdat zij veilig in Alexandrië zijn aangekomen en het gezinsleven weer stabiel is.
- Bij het afscheid ontvangt Jezus een complete kopie van de Griekse vertaling van de Hebreeuwse geschriften, die later ook praktisch wordt gebruikt in het gezinsleven en bij taalstudie.
- Alexandrië wordt genoemd als mogelijke plek waar Jezus een andere, meer uitgesproken Joodse scholing had kunnen krijgen als hij daar was gebleven.
- Later in het verhaal vragen vijf vooraanstaande Joden uit Alexandrië aan Jezus om zich in hun stad te vestigen als religieus leraar.
- Na een periode van afwezigheid laat Jezus zijn familie in de veronderstelling dat hij tijd in Alexandrië heeft doorgebracht, zonder dat hij die indruk actief corrigeert.
- Rodan, aangeduid als Rodan van Alexandrië, verschijnt als Griekse denker die de leringen van Jezus wil verbinden met filosofie en hierover met leerlingen van Jezus in gesprek gaat.
- Na de gebeurtenissen in Jeruzalem komen er in het verhaal Grieken uit Alexandrië in grotere aantallen naar de stad, en leerlingen uit de Alexandrijnse kring spelen een rol bij vroege prediking onder Hellenisten.