Beschrijving van het begrip “MensenZoon” zoals dat gebruikt wordt in de hoofdstukken van het verhaal.

In hoofdstuk 5 vinden we het eerste aanknopingspunt:

In de loop van dit jaar vond Jezus een passage in het zogenaamde Boek van Enoch die hem beïnvloedde bij de latere aanname van de term ‘MensenZoon’ als een aanduiding voor zijn missie op Aarde. Hij had het idee van de Joodse Messias grondig overwogen en was er vast van overtuigd dat hij die Messias niet zou zijn. Hij verlangde ernaar het volk van zijn vader te helpen, maar hij had nooit verwacht Joodse legers te leiden bij het omverwerpen van de buitenlandse overheersing van Palestina. Hij wist dat hij nooit op de troon van David in Jeruzalem zou zitten. Evenmin geloofde hij dat zijn missie die van een spirituele bevrijder of morele leraar uitsluitend voor het Joodse volk was. In geen enkel opzicht kon zijn levensmissie daarom de vervulling zijn van de intense verlangens en vermeende Messiaanse profetieën uit de Hebreeuwse geschriften; tenminste niet zoals de Joden deze voorspellingen van de profeten begrepen. Evenzo was hij er zeker van dat hij nooit zou verschijnen als de Mensenzoon zoals beschreven door de profeet Daniël.

Maar wanneer de tijd voor hem aanbrak om als wereldleraar op te treden, hoe zou hij zichzelf dan noemen? Wat zou hij pretenderen te zijn met betrekking tot zijn missie? Welke naam zouden de mensen die in zijn lessen gaan geloven hem geven?

Terwijl hij al deze problemen overdacht, vond hij in de bibliotheek van de synagoge in Nazareth, tussen de apocalyptische boeken die hij bestudeerd had, dit manuscript genaamd ‘Het Boek van Enoch‘; en hoewel hij er zeker van was dat het niet door de oude Enoch geschreven was, vond hij het zeer intrigerend, en hij las en herlas het vele malen. Er was één passage die op hem een bijzondere indruk maakte, een passage waarin deze term ‘Mensenzoon’ voorkwam. De schrijver van dit zogenaamde Boek van Enoch vertelde vervolgens over deze Mensenzoon, en beschreef het werk dat hij op aarde zou doen en legde uit dat deze Mensenzoon, voordat hij naar deze aarde kwam om de mensheid redding te brengen, door de hoven van hemelse glorie had gewandeld met zijn Vader, de Vader van allen. En dat hij al deze pracht en glorie de rug had toegekeerd om naar de aarde te komen om redding te verkondigen aan behoeftige stervelingen. Toen Jezus deze passages las (terwijl hij goed begreep dat veel van de oosterse mystiek die met deze leringen was vermengd, onjuist was), reageerde hij in zijn hart en herkende hij met zijn verstand dat van alle Messiaanse voorspellingen in de Hebreeuwse geschriften en van alle theorieën over de Joodse bevrijder, geen enkele zo dicht bij de waarheid was als dit verhaal, verscholen in dit slechts gedeeltelijk erkende Boek van Enoch. Hij besloot toen en daar om als zijn eerste titel ‘de MensenZoon’ aan te nemen. En dit deed hij toen hij vervolgens aan zijn openbare werk begon. Jezus had een onfeilbaar vermogen om de waarheid te herkennen, en hij aarzelde nooit om de waarheid te omarmen, ongeacht uit welke bron die leek voort te komen.

De Mensenzoon bij de profeet Daniël

De uitdrukking “Mensenzoon” is vooral bekend uit Het boek Daniël, met name Daniël 7. In dat hoofdstuk beschrijft Daniël een visionair, symbolisch tafereel waarin wereldrijken worden voorgesteld als beesten, gevolgd door een hemels oordeel.

In deze context verschijnt:

“Iemand als een mensenzoon, komende met de wolken des hemels.”

Deze figuur:

• verschijnt vanuit de hemel, niet vanuit de aarde;

• komt met wolken, een klassiek teken van goddelijke macht;

• ontvangt heerschappij, heerlijkheid en koningschap;

• oefent eeuwige heerschappij uit over alle volken.

In de Joodse interpretatie uit de eeuwen rond Jezus werd deze “Mensenzoon” vaak opgevat als:

• een kosmische, bovennatuurlijke figuur;

• een rechter voor het einde van de tijd;

• iemand die plotseling en machtig ingrijpt aan het einde van de tijd;

• een zichtbare vervuller van nationale en religieuze verwachtingen.

Kort gezegd: de Mensenzoon bij Daniël is apocalyptisch, verheven en triomfantelijk.

Waarom Jezus deze interpretatie afwees

Wanneer in Hoofdstuk 5 wordt gezegd dat Jezus er zeker van was dat hij niet zou verschijnen als de Mensenzoon van Daniël, betekent dat het volgende:

Jezus verwierp:

• het idee van een dramatische, kosmische verschijning;

• het beeld van een plots ingrijpende hemelse heerser;

• de verwachting van een politiek of religieus herstel door macht;

• de rol van eindtijd-rechter die zichtbaar neerdaalt uit de hemel.

Hij zag zijn zending niet als:

• een apocalyptische ontknoping van de geschiedenis,

• of een theatrale vervulling van profetische beelden.

Hoe Jezus het begrip “Mensenzoon” zelf gebruikte

Jezus gebruikte de term Mensenzoon op een heel andere manier:

• niet als titel van macht, maar als aanduiding van menselijkheid;

• niet als afstandelijke hemelse figuur, maar als nabij, herkenbaar en belichaamd;

• niet om zichzelf boven anderen te plaatsen, maar om zich met mensen te identificeren.

In zijn eigen gebruik kreeg “Mensenzoon” de betekenis van:

• iemand die leeft onder mensen;

• iemand die dient, lijdt en begrijpt;

• iemand die het koninkrijk laat zien door leven en handelen, niet door kosmische tekenen.

Daarmee ontmythologiseerde Jezus als het ware een geladen profetisch begrip en gaf het een existentiële en morele inhoud.

---

Het fundamentele verschil samengevat