Wie is Johannes de Doper?
Johannes de Doper is de profeet en leraar die in het verhaal direct voorafgaat aan Jezus en zijn openbare werk voorbereidt. Hij roept mensen op tot inkeer, doopt in de Jordaan en verzamelt een eigen kring van volgelingen. Zijn optreden vormt de overgang tussen de oudere religieuze orde en de komst van het hemelse koninkrijk zoals Jezus dat verder openbaart.
Relatie tot Jezus of tot de beweging rond Jezus
Johannes is familie van Jezus en staat vanaf het begin van het verhaal in nauwe verbinding met diens levensweg. Toch is zijn belangrijkste rol niet als familielid, maar spiritueel en historisch: hij bereidt de weg voor, wekt verwachting onder het volk en brengt een beweging op gang waaruit later ook mensen naar Jezus toe groeien. In die zin staat Johannes niet los van Jezus, maar vormt hij de directe voorloper van diens publieke optreden. Zij spreken ook allebei over een “koninkrijk“, hoewel uit het verhaal blijkt dat zij daar wel allebei een verschillende voorstelling van hebben en geven.
Uitgebreide beschrijving van zijn leven en werk
Voor een uitgebreide beschrijving van Johannes de Doper, zijn geboorte, jeugd, ontwikkeling, prediking, publieke werk en dood, zie Hoofdstuk 13. Dat hoofdstuk biedt de volledige doorlopende levensbeschrijving van Johannes binnen het verhaal.
Johannes en zijn leerlingen
Ook nadat Jezus met zijn openbare werk begint, blijft de beweging rond Johannes nog enige tijd zichtbaar aanwezig. Johannes heeft eigen leerlingen en apostelen, en sommigen van hen moeten geleidelijk leren begrijpen hoe zijn werk zich verhoudt tot dat van Jezus. Daardoor blijft Johannes ook na Hoofdstuk 13 een belangrijke achtergrondfiguur in het verhaal. Lees in dit verband bijvoorbeeld over de rol en ontwikkeling van Abner.
Wanneer Jezus en zijn eerste medewerkers een periode van wachten en voorbereiding doormaken in Galilea, blijkt al dat er een verband bestaat tussen de eerdere beweging rond Johannes en de zich ontwikkelende beweging rond Jezus. Later komt dat nog duidelijker naar voren in het gesprek dat Jezus voert met de apostelen van Johannes, wanneer zij met vragen bij hem komen over diens werk en betekenis.
Waar deze persoon voorkomt in het verhaal
- Hoofdstuk 1 – aankondiging van zijn geboorte en zijn plaats in de vroege familiegeschiedenis
- Hoofdstuk 13 – uitgebreide beschrijving van zijn leven en werk
- Hoofdstuk 15 – de verdere relatie tussen de beweging rond Johannes en het vroege werk van Jezus
- Hoofdstuk 22 – gesprek met de apostelen van Johannes en de beschrijving van zijn dood
Nalatenschap
Johannes de Doper blijft in het verhaal de grote voorbereider: een krachtige prediker van inkeer, een moreel heldere figuur en een brug tussen twee fasen in de religieuze ontwikkeling van zijn tijdgenoten. Zijn betekenis ligt niet alleen in zijn eigen prediking, maar ook in het feit dat hij de weg helpt openen voor een grotere openbaring. Daardoor blijft zijn naam verbonden met het begin van het openbare werk van Jezus en met de eerste bewegingen van het hemelse koninkrijk.