Jozef

Wie is Jozef, de broer van Jezus?

Jozef werd geboren op 16 maart 1 n.Chr. Hij was daarmee ongeveer zes jaar jonger dan Jezus en groeide op in de jaren waarin Jezus na de dood van hun vader steeds meer verantwoordelijkheid droeg voor het gezin. Jozef was dus een van de jongere broers van Jezus binnen het gezin van Jozef en Maria in Nazareth. Hij groeide op in hetzelfde huis als Jezus, Jacobus, Simon, Judas en hun zussen. In het verhaal verschijnt hij vooral als lid van de directe familiekring van Jezus: eerst als jongen in het huishouden van Nazareth en later als broer aan wie stap voor stap meer verantwoordelijkheid werd toevertrouwd.

Jeugd in het gezin van Nazareth

Jozef groeide op in de jaren waarin Jezus na de dood van hun vader steeds meer de rol van oudste broer, verzorger en leider – bijna vader – van het gezin op zich nam. Zoals op de andere kinderen in het gezin had Jezus ook op Jozef een vormende invloed als oudere broer, leraar en voorbeeld.

Als jongen bleek Jozef niet altijd gemakkelijk mee te gaan in de manier waarop Jezus dacht en sprak. Hij had een eigen aard en moest, net als de andere kinderen in het gezin, leren omgaan met de bijzondere combinatie van vriendelijkheid, discipline en inzicht die Jezus als oudste broer en plaatsvervangend vader liet zien.

Schooltijd en groei naar volwassenheid

Jozef doorliep zijn schooltijd in Nazareth en bereikte rond 14 n.Chr. de leeftijd waarop hij als jonge man meer verantwoordelijkheid kon dragen. In deze jaren begon Jezus hem geleidelijk meer praktische taken toe te vertrouwen.

In 15 n.Chr. nam Jezus Jozef mee naar Jeruzalem om het Pascha te vieren. Tijdens deze reis sprak Jozef veel met Jezus over diens levensmissie. Jezus gaf toen nog geen volledige uitleg, maar zulke gesprekken maakten diepe indruk op zijn jongere broer.

Hoofdstuk 7 vertelt letterlijk:

Dit jaar ging Jezus met Jozef naar Jeruzalem om het Pascha te vieren. Nadat hij eerder al Jacobus naar de tempel had gebracht voor de wijding, achtte hij het zijn plicht om ook Jozef mee te nemen. Jezus toonde nooit enige partijdigheid in de omgang met zijn gezin. Hij ging met Jozef naar Jeruzalem via de gebruikelijke route door de Jordaanvallei, maar keerde terug naar Nazareth via de oostelijke weg naar de Jordaan, die via Amathus liep. Terwijl Jezus de Jordaan afdaalde, vertelde hij Jozef de Joodse geschiedenis en op de terugreis vertelde hij hem over de ervaringen van de vermaarde stammen Reuben, Gad en Gilead die traditioneel in deze streken ten oosten van de rivier woonden.

Jozef stelde Jezus veel dringende vragen over zijn levensmissie, maar op de meeste van deze vragen antwoordde Jezus alleen: ‘Mijn uur is nog niet gekomen.’ In deze intieme gesprekken vielen echter veel woorden die Jozef zich herinnerde tijdens de roerige gebeurtenissen in de daaropvolgende jaren. Jezus bracht dit Pascha met Jozef door met zijn drie vrienden in Bethanië, zoals zijn gewoonte was wanneer hij in Jeruzalem deze feestvieringen bijwoonde.

Meer verantwoordelijkheid in het gezin

Na de dood van hun vader was Jezus jarenlang hoofd en kostwinner van het gezin gebleven. Maar naarmate zijn eigen openbare werk dichterbij kwam, begon hij de verantwoordelijkheden bewust over te dragen.

In 17 n.Chr. werd Jozef aangesteld als beheerder van de huishoudelijke fondsen en belast met het algemene beheer van het huishouden. Daarmee kreeg hij een duidelijke praktische rol binnen het gezin, terwijl Jacobus op dat moment nog de meer algemene leiding over het huis behield.

In 20 n.Chr., toen Jezus zich definitief voorbereidde om het huis te verlaten, werden de gezinszaken opnieuw geordend. Jacobus werd toen door Jezus aangesteld als hoofd en beschermer van het huis van hun vader. Jozef bleef binnen die nieuwe ordening een belangrijke dragende kracht in het dagelijkse huishouden.

Relatie tot Jezus

Jozef leefde jarenlang dicht bij Jezus, maar begreep zijn oudste broer niet altijd volledig. Net als andere leden van de familie moest hij geleidelijk leren zien dat Jezus een taak vervulde die verder ging dan de gewone grenzen van familie en dorp.

Toch bleef Jozef deel uitmaken van de directe familiekring. Hij was getuige van gebeurtenissen die voor de buitenwereld verborgen bleven, zoals het moment waarop Jezus zijn eigen geschriften vernietigde. Ook bleef hij zich afvragen wie zijn broer werkelijk was en wat diens optreden uiteindelijk zou betekenen.

Jozef binnen de familie van Jezus

Binnen het gezin stond Jozef tussen de oudere en jongere broers in. Zijn verhouding tot Jezus werd niet alleen bepaald door familieloyaliteit, maar ook door het feit dat hij opgroeide onder het gezag van een oudste broer die al vroeg buitengewone wijsheid, discipline en verantwoordelijkheidsgevoel liet zien.

Jezus gaf Jozef ook raad in verband met Judas, de jongste broer. Dat laat zien dat Jozef binnen het gezin een verbindende rol kreeg en betrokken werd bij de zorg voor de anderen.

Tijdens het openbare werk van Jezus

Tijdens de jaren van het openbare werk van Jezus bleef Jozef deel uitmaken van de familie die probeerde te begrijpen wat er met hun oudste broer gebeurde. Zoals bij meer familieleden was er soms verwarring en onzekerheid, vooral wanneer Jezus handelde op een manier die voor de familie moeilijk te volgen was.

Bij de gemiste ontmoeting in het huis van Zebedeus speelt Jozef een kleine rol binnen die bredere familiecontext. Zulke momenten laten zien dat de familie van Jezus niet buiten het verhaal stond, maar er op een menselijke en soms aarzelende manier middenin betrokken bleef.

Later leven

In 24 n.Chr., nadat Jezus Nazareth had verlaten voor zijn reis naar het gebied van de Kaspische Zee, verhuisden Maria en Ruth naar Capernaum. Jozef en zijn gezin trokken toen in het oude huis in Nazareth. Daarmee werd hij nog duidelijker een van de vaste steunpunten van de familie in Nazareth.

Zijn rol in het verdere openbare verhaal blijft bescheiden, maar hij blijft belangrijk als vertegenwoordiger van het gewone gezinsleven waaruit Jezus voortkwam.

Betekenis in het verhaal

Jozef, de broer van Jezus, is geen leidende figuur in de openbare beweging rond Jezus, maar zijn plaats in het verhaal is toch belangrijk. Via hem zien we iets van het gewone gezinsleven in Nazareth, de overdracht van verantwoordelijkheden binnen het huis, en de manier waarop de familie van Jezus stap voor stap leerde omgaan met zijn bijzondere levensweg.

Zijn rol maakt duidelijk dat het leven van Jezus niet alleen bestond uit openbare prediking en reizen, maar ook uit langdurige verantwoordelijkheid binnen een echt gezin, met echte broers en zussen, ieder met hun eigen karakter en ontwikkeling.

Waar deze persoon voorkomt in het verhaal

Jozef, de broer van Jezus, komt op verschillende momenten in het verhaal voor. Enkele belangrijke hoofdstukken zijn:

• Hoofdstuk 2 – De geboorte van Jozef op 16 maart 1 n.Chr.
• Hoofdstuk 6 – Jozef als jongen in het gezin van Nazareth, zijn schooltijd en zijn groeiende verantwoordelijkheden.
• Hoofdstuk 7 – De reis van Jezus en Jozef naar Jeruzalem, en de overdracht van huishoudelijke taken.
• Hoofdstuk 12 – Jozef en zijn gezin verhuizen naar het huis in Nazareth, terwijl Maria en Ruth in Capernaum gaan wonen.
• Hoofdstuk 14 – Jozef is getuige van het moment waarop Jezus zijn geschriften vernietigt.
• Hoofdstuk 15 – Jozef denkt na over zijn broer Jezus en diens bijzondere levensweg.
• Hoofdstuk 32 – Jozef speelt een kleine rol in de familie-episode rond het huis van Zebedeus.