Waar ligt Bethlehem?

Bethlehem ligt ongeveer acht kilometer ten zuiden van Jeruzalem in het bergland van Judea. In de oudheid stond de plaats bekend als de “stad van David”, omdat koning David hier volgens de traditie vandaan kwam. Door deze historische associatie kreeg Bethlehem in de Joodse verwachting een bijzondere betekenis.

Bethlehem in de geboorte van Jezus

Volgens het verhaal reisden Jozef en Maria naar Bethlehem om zich te laten registreren voor de Romeinse volkstelling. Omdat Jozef, weliswaar via een adoptie, afstamde van de familie van David, werd hij in deze stad ingeschreven.

Bij hun aankomst bleek de herberg overvol. Zij vonden onderdak in een eenvoudige ruimte bij de stallen van het gebouw, waar Jezus werd geboren. Het kind werd in een voederbak gelegd, omdat er geen andere slaapplaats beschikbaar was.

Het eerste levensjaar van Jezus

Na de geboorte bleef het gezin meer dan een jaar in Bethlehem wonen. In deze periode ontvingen zij onder meer bezoekers uit het oosten die op zoek waren naar het pasgeboren kind. Hun komst wekte de argwaan van Herodes, die vreesde dat er een nieuwe “koning van de Joden” was geboren.

Toen Herodes opdracht gaf om alle jongetjes onder de twee jaar in Bethlehem te laten doden, werden Jozef en Maria tijdig gewaarschuwd en vluchtten zij met het kind naar Egypte.

Terugkeer en vertrek

Na de dood van Herodes keerde de familie korte tijd terug naar Bethlehem. Omdat Judea inmiddels werd bestuurd door Archelaüs en de situatie daar onveilig bleef, besloten Jozef en Maria uiteindelijk naar Nazareth in Galilea te verhuizen. Daar groeide Jezus verder op.

Bethlehem later in het verhaal

Hoewel Jezus zelf niet in Bethlehem opgroeide, bleef de plaats een herkenningspunt in het verhaal. Tijdens latere reizen bezocht hij de stad nog eens en zag hij opnieuw de plaats van zijn geboorte. Ook werd Bethlehem later een centrum van activiteit voor medewerkers van het koninkrijk, onder wie Abner en zijn medewerkers.

Historische identificatie

Het oude Bethlehem wordt algemeen geïdentificeerd met het huidige stadje Bethlehem op de Westelijke Jordaanoever, ten zuiden van Jeruzalem. De plaats heeft door de eeuwen heen een sterke religieuze betekenis behouden en wordt al sinds de vroege christelijke eeuwen met de geboorte van Jezus verbonden.

Er bestond echter ook een andere plaats met dezelfde naam: Bethlehem in Galilea. Dit was in de eerste eeuw een bescheiden nederzetting in Neder-Galilea, niet ver van Nazareth. De plaats is vooral bekend vanwege de naamsovereenkomst met Bethlehem in Judea, maar het betreft een duidelijk andere locatie. In het verhaal wordt Bethlehem in Galilea genoemd in verband met reizen en bezoeken tijdens de jeugdjaren van Jezus.

Betekenis binnen het grotere geheel

Binnen het verhaal staat Bethlehem voor het begin van het menselijke leven van Jezus. De plaats symboliseert een bescheiden oorsprong: niet een centrum van macht, maar een klein stadje waar een gebeurtenis plaatsvond die later wereldwijd betekenis kreeg.